اسامي شماري از شهيدان خرداد خونين 42
دربارهي شمار قربانيان قيام خرداد ماه 42 ديدگاههاي گوناگون و متفاوتي ديده ميشود. رژيم شاه همهي كشتههاي آن قيام را 86 تن و زخميها را 150 نفر اعلام كرد! برخي از خبرگزاريهاي خارجي شمار كشتگان را بيش از هزار نفر برآورد كردند. مردم كوچه و بازار كه در صحنهي قيام و درگيري حضور داشتند و با چشم خود ديدند كه چگونه تظاهرات كنندگان جان بركف همانند برگ خزان بر زمين ريختند، شمار شهيدان آن روزهاي خونبار را بالغ بر پانزده هزار تن روايت كردند.
در اسناد پشتپردهي رژيم تنها نام 123 تن از كشتهها و زخميهاي قيام خردادماه آمده است كه شمار كشتهها بالغ بر 53 تن ميباشد. در ديگر گزارشها و اسناد پراكنده، نام برخي ديگر از كشتگان آن روزها ديده ميشود كه در ليستِ 123 تنِ بالا نيامده است. شهرباني كل كشور شمار جنازههايي را كه در تاريخ 15 و 16 خرداد به گورستان تحويل دادهاند، 80 تن گزارش كرده، اما نامهاي آنان را نياورده است.
گزارش مورخ 18/4/42 ساواك نشان ميدهد كه استواري به نام رضا ديوانه از كلانتري 6 خيابان مولوي به تنهايي 60 نفر از مردم بيگناه را كشته است.
به رغم كنكاش و كاوشي كه تاكنون انجام شده است، آمار دقيق و درستي از شهيدان و زخميهاي قيام 15 خرداد به دست نيامده و به نظر ميرسد كه در اسناد و گزارشهاي پشتپرده اسامي كامل آنان هرگز به ثبت نرسيده است.
اين نارسايي در آمار شهيدان و زخميهاي 15 خرداد و ناآگاهي و بياطلاعي از نام و نشان آنان از آنجا ناشي ميشود كه:
1ـ رژيم شاه براي اينكه ژرفاي جنايت و قساوت خود را در كشتار بيرحمانهي مردم در قيام خردادماه از ديد ملت ايران و جهان پوشيده نگه دارد، بسياري از كشتهها و حتي زخميها را كه در خيابانها افتاده بودند، پيش از آنكه به بيمارستانها و يا پزشك قانوني انتقال يابند و مورد شناسايي قرار گيرند، در كاميونها ريختند و در نقاط دوردست، در گورهاي دستهجمعي مدفون كردند و بدينگونه آنان را در جرگهي سربازان گمنام اسلام و ايران درآوردند.
2ـ برخي از خانوادهي شهيدان از بيم پيگرد شديد رژيم شاه و براي اينكه گرفتار زندان، ساواك و بازجوييهاي آزاردهنده و شكنجههاي توانفرسا نشوند، خبر شهادت يكي از بستگان خود را در قيام 15 خرداد، هرگز بازگو نكردند و مرگ آنان را به علت تصادف و ديگر رويدادهاي غيرطبيعي نماياندند. اين پنهانكاري موجب شد كه برخي از شهيدان آن قيام تا به امروز ناشناخته بمانند.
3ـ برخي از شهيدان خردادماه از اهالي شهرها و روستاهاي دوردست بودند و خانوادههاي آنان هرگز از سرنوشت آنان نتوانستند خبر يا نشاني به دست آورند، از اينرو، آنان را از افراد مفقود الاثر به شمار آوردند؛ و بدينگونه تنها از شهيداني نام و نشاني به جا ماند كه مردم توانستند آنان را از صحنهي درگيري بيرون ببرند و به بيمارستانها برسانند و يا به گورستان تحويل دهند كه نام آنان در دفتر بيمارستان و يا گورستان به ثبت رسيد و يا برخي از خانوادههاي شهيد، نام آنان را اعلام كردند.
اكنون نامهاي برخي از شهيدان قيام خرداد 42 كه تاكنون به دست آمده است در پي ميآيد، با اعتراف به اينكه شهداي آن قيام خونين به مراتب بيشتر از آن است كه در اين فرگرد نشان داده شده است:
نام نام خانوادگي شغل
حكيمه ابوالحسني
زهرا ابوالحسني
جواد اجاقيان شيشهبر
ملكه احيائي
ابوالقاسم اردستاني كهنگي كشاورز
شريفه ارميده
علي استادهاشمي نجار
عبدالله اشعري خياط
محمود اعرابيجوشقاني فروشنده
بتول افخميقمي
حسين افسر كشاورز
عباس اقليمي كارگر
سكينه بديري
علياصغر برج
عباسعلي برخورداري بنا و معمار
قاسمعلي برخورداري بنا و معمار
امرالله برزين
سكينه برومندپاك
كبري بهرامي
بتول بيگدلي
ارسلان بيگلري كشاورز
باختر بيگلري كشاورز
حيدر بيگلري كشاورز
زراره بيگلري كشاورز
زياد بيگلري كشاورز
علي بيگلري كشاورز
نصير بيگلري كشاورز
محمدعلي پرمور گلفروش
اسدالله پروا (قنادي) دانشآموز
اسماعيل پروانه
محمدعلي پروانه دانشآموز
مرتضي پهلواني دانشآموز (چهارده ساله)
نصرالله پهلواني
محمدحسين تشكري كارگر
ملوك تكثيرزن
عباس توانا دانشآموز
روحانگيز جاويدي
فاطمه جداليسلطاني
عنايتالله جراپنان كاسب
فاطمه جهانگيري
محمدرضا حاج آخوندي
مرصع حاج قنبري
اصغر حاج محمدزاده مبلساز
اسماعيل حسني درشكهچي
سيديونس حسيني غوزيني روحاني
حسن خاني كشاورز
شكرالله خبازها دانشآموز (سيزده ساله)
يحيي خمسهاي خياط
عبدالرحيم خوشتقاضا كارگر (نانوا)
محمد خوشلهجه دانشآموز
احمد دسترس دانشآموز
خليل دستغيبسربي دانشآموز
صديقه دهقاني
عزتالله رجبياناركي كشاورز
كريم رحيمي كارگر
شهباز رسولي كشاورز
عبدالرحمن رسولي كشاورز
عبدالله رضائينادرخاني
ناصر زادقناد راننده تاكسي
علي زارعي
احمد زالپايي سهگانه دانشآموز (سيزده ساله)
مولود زلفيبلگيجاني
عبدالله زوارفرد نقاش
كاظم زوارفرد
مسعود ستودهنياكراني كفاش
احمد سروري
رحيم سليماني
محسن سليماني كفاش
نورالله سليماني آهنگر و جوشكار
سارا سياح
سيد رسول شاه جعفري عطار
غلامحسين شاهقلندري بنا و معمار
مجتبي شجري كارگر
حسن شمشيري تهراني فروشنده
علياكبر شيرخدا كارگر
هوشنگ صادق
محمد صفائي فروشنده
زهرا طاهر رفتار
سيد مرتضي طباطبائي رفيعي كشاورز
حسن طوسي بنا و معمار
حاج محمدرضا طيب بارفروش ميدان
محمدعلي عباسي حلبيساز
محمود عباسيزاده بنا و معمار
حسن عباسيفرد ريختهگر
جعفر عربمقصودي كشاورز
علي عسگريان كشاورز
مصطفي علي عسگري كارگر
صديقه فرزيني
علي فرهاديبجاربنه
محمدعلي فياضينور
احمد فيروزي
غلامرضا قائيني دانشآموز
غلامحسين قائينيگوارشكي كارمند وزارت كشاورزي
رستم قاسمي كشاورز
ابراهيم قاسميفخار كارگر
عليمحمد قديرزاده كاشي كارگر
عباسعلي قراگوزلو فروشنده
علي اكبر قرهگوزلو
ابوالقاسم كاظمزاده
فاطمه كامه
ابراهيم كرماني جمكراني باتري و دينامساز
رقيه كلواني
حسن كلهر كشاورز
عباس گلرو پارچهفروش
علياكبر گلمحمدي خواربار فروش
صمد متحير راننده
رحيمه مجاهد
سيدمرتضي مجتهدزاده روحاني
فضلالله محمدخاني
يدالله محمدخاني پلاستيك ساز
مسعود محمدي دانشآموز (7 ساله)
غفار مددي
امير معصومشاهي خواربار فروش
قاسم مكاري نجار
ابوالحسن ممتازآباد كفاش
عادل موتعلميان
مظفر موسويلاري روحاني
سكينه مهابادي
اسماعيل مهدويان كارگر
محترم مهدي ملايري
فخري ميرزا حسن
محمدقلي نادري كارگر
محمد نصيراسلامي
كاظم نصيرزاده
احمد نيكومنظر
محمدحسين وطنپرست كفاش
خديجه وقايعي